ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ತೆರೆದ ಪತ್ರ.

ಈ ಕೆಳಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿರುವ ನಾವುಗಳು, ರಾಜ್ಯದ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ರೈಲುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ಆತಂಕಕಾರೀ ಸುದ್ದಿಯಿಂದ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗೊಂಡಿದ್ದೇವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಡೆವೆಲಪರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ಸ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಅಖಇಆಂI), ಇವರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೇಗೆ 2020 ರ ಮೇ 5 ರಂದು ಪತ್ರ ಮುಖೇನ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮರಳಿದಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಿಲ್ಡರ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‍ಗಳು ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಲಾಬಿ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಮಾತು ಕೇಳಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಏಕಮುಖವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 24 ರಿಂದಲೂ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಊಟಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಕ್ಷರಶ: ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಈ ಬಿಲ್ಡರ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್‍ಗಳು ಅವರನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ಲಾಕ್‍ಡೌನ್ ಸಂದರ್ಭದ ಪರಿಸ್ಥಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ಹಲವಾರು ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವರದಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 64% ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರೂ. 100 ಮಾತ್ರವೇ ಇತ್ತು. ಕೇವಲ 6% ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಪೂರ್ತಿ ವೇತನ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಪ್ರತೀ ಐವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು ದೊರಕಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವೇತನ ಪಾವತಿ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಆ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಕ್ಕು, ಘನತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕಿದವು.
ಈ ಅತಂತ್ರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಡುವೆ, ಹಲವಾರು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮನ್ನು ತೆರವು ಗೊಳಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ ಪೊಲೀಸರ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೂ ಒಳಗಾದರು. ಈ ಅಸಹನೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾವಿರಾರು ಕಿ.ಮೀ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ತಾವು ನಗರ ಬಿಡಲು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉದ್ದುದ್ದದ ಸಾಲುಗಟ್ಟಿ ನಿಂತಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ಅವರ ಘನತೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣುಗೂಡಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ ಈ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಈ ರೀತಿಯ ತೀವ್ರ ದೈಹಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಆಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ರೈಲುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ತಮ್ಮ ಶ್ರಮ ಹಾಕಿದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸಿದ ದೌರ್ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಅನಿಶ್ಚಿತ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಯಾಣದ ಕುರಿತಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ರೈಲುಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿಧಾರಗಳು ಹೃದಯ ಹೀನವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ಅವು ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸುವಂತದ್ದು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಓಡಾಟವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಸಂವಿಧಾನ ಬದ್ಧ ಹಕ್ಕನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿರುವುದು ಖಂಡನೀಯ.
ರೈಲುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವ ಈ ಕ್ರಮವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಓಡಾಟವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಿಚ್ಛೇದ 19(1)(ಡಿ) ಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತಾವೆಲ್ಲಿ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಈ ಆದೇಶವು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 21 ರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರೈಲುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವು ಸಂವಿಧಾನದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ 23 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಲವಂತದ ದುಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂತೆಗದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮರಳಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಯಾರನ್ನೂ ಒತ್ತಾಯಿಸಬಾರದು. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ
ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಮರಳಲು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಯುತವಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಚಿತ ಪ್ರಯಾಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ನಾವು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

  • ಗ್ರಾಮ ಸೇವಾ ಸಂಘ, ಇತರೇ ಸಂಗಾತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನೀವು ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಕೊಡಿ : cm@karnataka.gov.in

OPEN LETTER TO THE CHIEF MINISTER OF KARNATAKA FROM CONCERNED ORGANISATIONS & INDIVIDUALS REGARDING VIOLATION OF CONSTITUTIONAL RIGHTS OF MIGRANT WORKERS

We, the undersigned, are writing to you in utter shock about the recent distressing move by the
Government of Karnataka (GoK) to cancel trains for migrant workers departing to their home
States.The decision was taken after a meeting between the Chief Minister and the Confederation of
Real Estate Developers Associations of India (CREDAI), and communicated via a letter dated 5 May
2020 to the South Western Railways.
This decision has been taken solely to appease the lobby of builders and contractors who claim that
the return of workers to their home states will adversely impact the construction sector. Neither
migrant workers nor trade unions representing them were consulted. Since 24 th March 2020, most of
the builders and contractors have completely abandoned the workers leaving them to scrounge for
food and money in violation of government orders. Several reports and workers’ testimonies, present
an alarming picture of the lockdown. As some reports indicate, 64% of migrant workers are left with
less than Rs 100, only 6% of them received full wages during the lockdown and only one in
five received rations. The Central and State Governments have failed to ensure payment of wages,
food, financial and tenure security during lockdown thereby stripping the workers of rights to dignity
and food.
In addition to this precarious situation, workers have been threatened with eviction and have been
subjected to police brutality in many places. Dramatic scenes of thousands of workers walking long
distances and queueing up to get registered to leave Bengaluru and Mangaluru to their home states
demonstrate their unwillingness to continue in such a hostile environment. It is symbolic of their
crushed dignity. After being put through such deep physical, emotional, and psychological trauma, the
announcement of cancellation of trains by the GoK is the worst assault on the workers whose labour
has contributed immensely to Karnataka’s flourishing.
The entire exercise of confusing travel orders by the Ministry of Home Affairs and the arbitrary
decision by the State government to cancel trains for workers is callous and is in disregard for the
migrant workers’ entitlement to Constitutional rights. It is this mindset which underlies this latest
decision by the State government prohibiting the right to travel which has to be strongly condemned.
This move of cancellation of trains violates the right to movement under Article 19(1)(d). By
infringing on the basic freedom to make fundamental choices about their lives it violates the
right to dignity under Article 21. By cancelling trains and ensuring workers continue to labour
in Karnataka it violates the constitutional prohibition on forced labour under Article 23.
We demand that the State Government rescind the order immediately. We demand recognition of the
autonomy and dignity of the migrant worker to decide their travel plans. No one should be forced
either to stay back or to return to their home states. We demand that the Karnataka government
abide by the Constitutional framework and immediately make the necessary arrangements to ensure
that any worker wishing to return is allowed to do so at no cost, and in a safe and dignified manner.

  • Gram Seva Sangh with all other likeminded Organizations

Vandana Shiva Message to Sacred Economy Satyagrahi’s

America’s Super-Rich See Their Wealth Rise by $282 Billion in Three Weeks of Pandemic  : https://www.mintpressnews.com/super-rich-see-wealth-rise-282-billion-three-weeks-coronavirus/267027/

These are the main players of the Rakshashi economy that you call the monster economy.
They are planning to destroy all work , all local economies, all freedom, all forms of Swaraj.
Our Satyagraha for life will need to protect nature, protect land rights of tribals and peasants, creation of work opportunities through a sacred economy specially food and crafts, everything all hand made sectors There will be attempts to make these illegal as they tried making saving seeds Illegal and we did the Bija Satyagraha . Or the FSSAI rules that make artisanal food illegal and we had to do a Satyagraha for Gandhi’s Ghani. Or demonetisation making cash illegal.

We need a Satyagraha for life and livelihoods , and for indigenous ways of knowing . The imposition of the digital economy for mining data and surveillance is not just taking away our freedoms , but children made to learn digitally means the poor will be denied their right to education and the others will loose their creative , synthesising capacities.

We are at the most serious watershed that humanity has faced . And only the power of Satyagraha and imagination dedicated to creating sacred economies will give hope and courage to all of humanity
Pl let me know what are the next steps you plan and we should take collectively.

With love
Vandana

vandana@vandanashiva.com
Dr Vandana Shiva
Director, NAVDANYA
A-60 Hauz Khas,
New Delhi – 110016 INDIA  

Medha Patkar Started Fast for Migrant Labourers

*नर्मदा बचाओ आंदोलन*  _प्रेस विज्ञप्ति। 05.05.2020_ 

*श्रमिकों पर हो रहे अत्याचार के खिलाफ**अनशन 48 घण्टों तक आगे जारी!*

 *रेल और सड़क परिवहन व्यवस्था, श्रमिकों का वेतन, राज्यों में समन्वय और सीमा खोलने पर चाहिए जवाब!* 

देश भर के एक एक राज्य में फंसे प्रवासी श्रमिकों पर अत्याचार आज भी जारी है । मजदूर हजारों की संख्या में राज्य राज्य में फंसे हैं और महाराष्ट्र, गुजरात सहित कई राज्यों से  मजदूरों की वापसी में शासन-प्रशासन  का हस्तक्षेप कमजोर है तो उत्तर प्रदेश की सरकार सीमा बंद करने, खोलने की मनमानी जारी रखी है।एक नहीं, अनेक आदेश, राज्य एवं केन्द्र से जारी होते हुए भी लाखों मजदूरों को चिंता ने घेर के रखा है। उन्हें वेतन नहीं, राशन नहीं, सैकड़ों मजदूर चल रहे हैं ।रेलवे का इतना बड़ा नेटवर्क इस स्थितिमे काम मे लेना अभीतक नही के बराबर हुआ है।               

कल 4 मई से हमने भूख हड़ताल शुरू किया 24 घण्टे के चेतावनी उपवास के साथ। 24 घण्टे में तहसीलदार, अतिरिक्त जिला अधिकारी से  हुई बातचीत में वे बता रहे थे, अपनी असमर्थता। उन्होंने महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश की सीमा पर शांति प्रस्थापित करने की बात की ।4 तारीख सुबह से निश्चित ही कुछ दिन चलकर आये श्रमिकों को ट्रक, आयशर-टेंपो जैसे वाहनों में बिठाकर उत्तर प्रदेश की सीमाओं की तरफ भेजना शुरू हुआ है । लेकिन कईयों को वाहन चालक फंसा रहे हैं। पूरा पैसा वसूल कर रास्ते पर बीच में छोड़ा जा रहा है। 1500 – 1700 किमी. दूरी तय करने की सोचकर पैदल चले श्रमिक हमारे उपवास स्थल पर पहुंचते रहे हैं तो पता चलता है कि उन्हें पहले मालिकों ने लूटा, काम की तनख्वाह ही क्या, अनाज भोजन भी न देते हुए भगाया है। 24 घंटे की चेतावनी के बावजूद श्रमिकों की स्थिति में कोई फर्क नही आया है। हमने इसीलिए उपवास को आगे 48 घंटो तक, आवाहन के रूप में आगे बढ़ाना तय किया है।ऐसी स्थिति में मुम्बई, नाशिक, भिवंडी से, या सूरत से आए मजदूर 24 घण्टे में हमारे अनशन स्थल पर पहुंचे तो कईयों के पास पैसा नहीं था, तो कुछ चप्पल ढूंढ रहे थे…..  दुकान बंद थी…… जिसके बिना चलना नामुमकिन था। साइकिल पर आये थोड़े से श्रमिक, साईकिल चलाने की स्थिति में भी नहीं थे, गुस्सा थे । मध्य प्रदेश-महाराष्ट्र की सीमा खुली कर दी है ।                       

खबरें तो आ रही है कि शासन ने नये नये अधिकारी नियुक्त किए हैं लेकिन उनमें से किसी का भी फोन पर संपर्क होना नामुमकिन साबित हो रहा है।आज भी नंदुरबार के अलीराजपुर, बड़वानी के आदिवासी फंसे है, गुजरात में, जामनगर, राजकोट, जुनागढ़, द्वारका, अमरेली तक के जिले-जिले में। उन्हें  लाने में महाराष्ट्र और मध्य प्रदेश शासन का योगदान भी नहीं मिल पाया। बड़ी राशि देकर हमारे पीछे पड़ने के बाद, वाहन साधन से मजदूर वापस आ पाये। कुछ थोड़े किसानों को छोड़कर अन्य किसान श्रम चूसने के बाद आदिवासियों को अब जल्द से जल्द भगाना चाहते हैं कोई कुएं में जहर डालकर मारने की धमकी दे रहा है तो कोई निजी वाहन के लिए  2500/- रु. प्रति व्यक्ति देने के लिए मजबूर करना चाह रहा है। कईयों का अनाज खत्म होकर अब भूखमरी शुरू हुई हैयही हालात सब दूर की होते हुए न रेल न सड़क परिवहन से मजदूरों की वापसी में राज्य सरकारें अपना हस्तक्षेप या योगदान दे रही है नहीं श्रमिकों को मृतवत होकर 40 डिग्री सेंटीग्रेड तक तापमान की स्थिति में चलने से दर्द महसूस करते या सुलझाओ निकालते दिखाई दे रहे हैं। 

हम उपवास जारी रखते हुए अपेक्षा करते हैं कि राहत के कार्य में जुटे संगठन, संस्थाएं, सामाजिक समूह भी इन मुद्दों की गंभीरता जानकर अपनी समर्थन आत्मक कृति शुरू करें कोई पत्र लिखें कोई मुहिम चलाएं इस स्थिति में शासन की जगह समाज लेता ही रहा है अब ऐसे समाजसेवियों को भी आगे आना चाहिए जो अपना वाहन साधन, डीजल ड्राइवर इत्यादि सहायता दे सके। हम देख रहे हैं, हर निर्णय मनमानी से हो रहा है। राज्य ही क्या, जिलावार ली भूमिका में फर्क है। केंद्र शासन के आदेश हो या राज्य शासन के, न सही अर्थ न सही अमल ऐसी स्थिति में हमें अहिंसक सत्याग्रह जारी रखना ही होगा अन्याय सहना अन्याय थोपने के इतना ही अस्वीकार है । 

*एमडी चौबे, मेधा पाटकर*

Contact: For More details : Aryaman 99582 16334 | Sunitiben 020-24251404 / 9423571784

Is Basavanna Not a Harbinger of Development?

  • Author: Prasanna Translated by: Dr J K Suresh

“Are Ambanis and Adanis the only heralds of development? Is replacing the Lingayat eateries (Khanavalis) by McDonald’s a great step towards modernity? On the one hand, we have the ravings of the priestly class, and on the other the tyranny of capitalism; religious intolerance here, and economic oppression there. Do all these constitute development? Merely because Basavanna is a millennium old, is he therefore not fit to be considered a herald of development?” Deeply troubled by these questions, I went to North Karnataka seeking some answers.

This is the original land of Basava. It is backward now. People are discussing how it can be developed. Many who are a part of this debate are Basavanna’s followers. However, as though refuting his model for life and holding Basavanna responsible for the backwardness of North Karnataka, they are pressing forward with the Ambani-Adani model for development. As with other Gods, even Basavanna has been kept in the prison of splendor in their homes.

The only model of development they seem to believe in is that of Bengaluru, or New York or London. They desire that glittery private colleges, glass & concrete hospitals, factories that belch smoke 24×7, airports and five star hotels should soon pervade all of North Karnataka – for they believe that this is what development means.

Their belief does have a strong basis. The migration from North Karnataka of its smart middle classes has largely been towards Bengaluru. Governments, officials, politicians, industrialists – all of them – sit in Bengaluru and contemplate the prospects of North Karnataka. The intellectuals sit here and mull over the state of the region’s agriculture, handlooms and artisans. The poets sit in Bengaluru while writing fine poems about its villages. And so on. Curiously, it is from the air-conditioned comforts of distant Bengaluru that the money for public works in Northern, Southern, Middle etc Karnataka’s is released. Or is refused sanction! Bengaluru is the real and only Karnataka of today. Meanwhile, (as a consequence), the diseased vitals of Karnataka outside of Bengaluru are counting their last days!

There are indeed people who accept the Basavanna model. For them, development means the evolution of humans, environment and nature. But they are a minority. In a world where the majority has to always impose its way, these people are disregarded. One such person, who sees the actions of the Hyderabad Karnataka development board from near, spoke to me recently about this. In the three years since its inception, the board has spent nearly 4300 crore rupees from its coffers. As ever, most of the money found its way to road and building construction. A couple of hundred crores have been spent on chairs, computers etc. And a fair bit of money that does not get spent, gets sent back to Bengaluru. I asked him, Why is this so? He smiled and said, the board has no ability to generate ideas for spending money towards anything other than brick and mortar buildings.  Of course, in this context, we don’t really need to discuss corruption – it’s a given here, as in all public works.

I too had taken part in a few discussions regarding how North Karnataka ought to be developed. I deliberately took part in them to upset the Ambani-Adani model, and repeatedly posed the question to the participants: “Why cannot Basavanna be the harbinger of development?” Most officials who took part in the discussions were followers of Basava. Even those who were not Lingayats were his admirers. My arrows did find their target – “Do you believe that Basavanna was the herald of Dharma? If yes, what is Dharma? Is there Basava Dharma without working with one’s hands? Would the King Bijjala have retained Basavanna as his minister if he did not contribute to the economic well being of the kingdom of Kalyana?”

I continued. “In modern terms, Basava organized the producers! He enabled a disciplined approach towards production of goods and services by the Sharana’s! He compelled them to share a part of their earnings in the form of feeding the poor (Dasoha). It was because the poor became Sharana’s and organized themselves that the kingdom of Kalyana saw streamlined production. Kalyana consequently became affluent. With a desire to take control of this affluence, the upper caste and upper class people manipulated Bijjala’s son Jagadeva to embark upon the massacre of the Sharana’s. They desired power over men, production without dissent, streamlined trade and a society without alcohol and infidelity. But they did not want to distribute profits! Basava shared profits and reduced the distance between the rich and the poor.”

As I spoke, the participants nodded their heads in agreement. I felt emboldened to continue: “You seem to believe that the Dharma of the old and the economy of today are different! Is this not self-contradictory? Would it not be detrimental for humanity to adopt the stand that labor and the machine are equivalent or exchangeable? Perhaps you also believe that were Basavanna to be alive today, he would have sat in his car and carried out his work! Or that in the name of feeding people, he would have partaken of feasts in the homes of the rich! Can the Ambanis and the Adanis, or their Kannada imitations, who are behind this new economy, work for the benefit of society as a whole? Will they share profits of lacs of crore rupees with the toilers on the land, or on the handlooms of North Karnataka? Do you know that the difference between the poor and rich have increased a thousand fold since the time of Basavanna under the new model of development?”

A wall of silence greeted my words. I continued in a somewhat dramatic fashion: “Why do the poor of today neither labor nor carry out feeding of the poor? Who took away their self-confidence through advertisements, TV and the Internet? Who are the people that stoke religious extremism? Who are the people that are distancing the devotees from their Gods? Isn’t the new economy and developmental model doing all this? If Basava’s model is one that brings light, the Ambani Adani model can only bring darkness to society”.

With a pause, I continued: “This economy is a mere agent of foreign companies. What they have done in their own countries to Jesus, they shall certainly do to Basava in your region. Or what they have done to Prophet Muhammed in their own countries, they would do unto your Basava-Kanaka-Purandara-Dada Peer. They have imprisoned saints in the shackles of religion. The time has come to release them for the sake of social reform today!”

“Fight back! As the Vachanakara’s, Sufi and Christian Saints did – rebel non-violently! Use your plough, handloom, spindle and Vachana’s as the weapons in this fight! Rebel against this new economy! Neither is Dharma old, nor is this economy a new find! They are contemporary. Working with one’s hands is the Dharma of this age, and every age!” I continued, hearing a few murmurs of agreement from the audience.

“Basavanna’s economics was ethical, for it converted money into an instrument for social good (Dasoha), a means to share wealth with all and earn the goodwill of people. Basava’s economics does not multiply money, nor bring outrageous profits! Those who desire obscene profits ought to take Manchanakramita – a sworn enemy of Basava – as their God.”

These words were a bit sharp – people sat up and listened. “Those who admire Ambanis and Adanis are indeed a modern incarnation of Manchanakramita. The mobiles they have locked around your necks are the corrupted Ishtalinga’s for you!”

I explained how Basava’s economics is based on labor. “Given where we are today, we ought to learn how to tolerate labor and make it an essential part of our lives; to assimilate labor into our routines; even if not all at once, slowly and with patience! On the contrary, we take pleasure in traveling with Manchanakramita in airplanes, and as villagers, fallen for his saffron clothes, Rudrakshi, Vibhooti and command over Samskruta. Do remember that Manchanakramita kills everyone, ultimately.”

I appealed to them, finally: “I beg of you, think of the wondrous results of taking Basavanna as the true herald of development! If you do, why merely North Karnataka or India – indeed the whole world can be developed in a true and proper way through the model of Basava! Let me explain my words. Till 1947, the developmental model we followed under Gandhi’s leadership was the Basavanna Model! Did we not call it Gram Swaraj? You have not forgotten the grand struggles of North Karnataka for freedom, have you? Truth is, we abandoned it and are unashamedly following the path of Manchanakramita! We are on the way to making India another Singapore.”

To sum up, agriculture and handlooms are the two eyes of North Karnataka. To blind them and give them the goggles made by Ambani and Adani to help them walk with crutches is certainly not development!

Prasanna, 13.09.2018 Translated by: Dr J K Suresh

Original Article in Kannada can be found at : http://gramsevasangh.org/2020/04/23/article24042020kan/

#ಪವಿತ್ರಆರ್ಥಿಕತೆ
#SacredEconomy #MonsterEconomy #Karonakuch
#Basavanna #Basava #Sharana #Development #UttaraKarnataka  https://www.prajavani.net/columns/sambhashane/basavanna-leader-development-572934.html

Irrfan Badanwal Satyagraha

Badanwal Satyagraha – its organized for starting the sustainable living movement.

Which Irrfan also fond of,Badanwal is a place in Chamaraj Nagar Dist, Karina.It was a flourishing rural constructive site, on khadi and dairy production it made its mark long back. Mahatma Gandhi visited to witness this richness by then.
Its happend in April month 2015. More than a fifteen days event.He and his wife Sutapa were present on 9th and 10th April
More details about Badanwal Satyagraha can be found herewww.thesustainablewayoflife.WordPress.com

Pic Credits: Nethra Raju

Irrfan thoughts

The handmade national symposium At Saint Joseph’s Institute BangaloreOn 6, Jan, 2018
Its organized as part of Tax Denial Satyagraha demanding Zero GST for all the Handmade Products.These Photos taken at Bengaluru St Josephs College in The Handmade National Symposium as part of Tax Denial Satyagraha (6th Jan 2018)
Photos by Vikas T R

Credit:Bangalore Mirror
Credit:Deccan Herald
credit:VK suddi loka
Credit:Times News Network
Credit:Kannada prabha
credit:Praja vani

ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧ ಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ….? ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ದಾಖಲಿಸಿ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ
ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧ ಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ….? ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ದಾಖಲಿಸಿ.
ಮದ್ಯ ಪಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರೂ, ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ಹಾವಳಿ ತಡೆಗೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಉಗ್ರ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಕಲಿ ಮದ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಿಡ್ನಿ ಲಿವರ್ ಹಾರ್ಟ್ ಸಂಬಂಧದ ಖಾಯಿಲೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಮರಣ ದಂಡನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಸ್ತಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡ ಬಾರದೆಂದು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಬೇಕು.
ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಯಾನ ಆಗಬೇಕು. ನಿಮ್ಮ ಗ್ರೂಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ:
ಮದ್ಯ ನಿಷೇಧ ಆಂದೋಲನ,
ಬಸವರಾಜ್ – 94497 44740
ಸ್ವರ್ಣ ಭಟ್- 94803 12074
ನಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಫೋಟೊ ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ : ಸುಹಾಸಿನಿ ಕೌಲಗಿ Suhasini Koulagi
*****************-******************
ಕೊರೊನ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಇರುವ ಮದ್ಯ ಪಾನ ನಿಷೇದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಸಲು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಆಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕುಡುಕರ ಹಣ ಮುಖ್ಯ ಅಂತ ಅದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೊಂದು ನನ್ನದೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ಹೀಗಿದೆ………..
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಧ್ಯಕ್ಷೆ (1950) ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಶಾಸಕಿ, ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸಚಿವೆ (1962) ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಕ್ಕಿನ ಮಹಿಳೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಸ್ತೂರ್ ಬಾ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಶ್ರೀಮತಿ ಯಶೋಧರಾ ದಾಸಪ್ಪ ಆಗಷ್ಟೇ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ ಮೊದಲ ಸಚಿವೆ ಕೂಡಾ.
ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ವಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೈಸೂರ್ ಬೆಂಗಳೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಇದ್ದರೂ, ತುಮಕೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಾಯಿ ಮಾರಾಟ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯದ ಅಬಕಾರಿ ಇಲಾಖೆ ಕೆಲ ಸೀಮಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸಾರಾಯಿ ಹರಾಜು ಮಾಡುತಿತ್ತು. ಹೀಗಿರುವಾಗ 1962 ರಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕಳ್ಳಭಟ್ಟಿ ದುರಂತಕ್ಕೆ 93 ಮಂದಿ ಬಲಿಯಾದರು. ಕಳ್ಳಭಟ್ಟಿ ತಡೆ ಮತ್ತು ಬಡ ಮದ್ಯ ವ್ಯಸನಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಾರಾಯಿ ಲಿಕ್ಕರ್ ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಅಬಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಶಿಫಾರಸ್ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಆದಾಯ ತರುತ್ತೆ ಅಂತ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವೆ ಯಶೋಧರ ದಾಸಪ್ಪ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಮೈಸೂರ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾನ ನಿರೋಧ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ತತ್ವ ಪಾಲಿಸಬೇಕು ಅಂತಿದ್ದರೆ, ನೀವು ತುಮಕೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಾಯಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡ್ತೀರಾ? ಇದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಅಂತ ವಾದಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾರಾಯಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಳ್ಳ ಭಟ್ಟಿ ದುರಂತಗಳು ನಡೆಯುತ್ತೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವೇ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಾರಾಯಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು ಒಳ್ಳೇದು ಅಂತ ವಾದಿಸಿದರು.

ಈ ಮಾತನ್ನು ಒಪ್ಪದ ಸಚಿವೆ ಯಶೋಧರ ದಾಸಪ್ಪ, ಕಳ್ಳ ಭಟ್ಟಿ ಮಾಡುವವರನ್ನ ಹಿಡಿದು ಮಟ್ಟ ಹಾಕದೆ, ಅವರಿಗೆ ಹೆದರಿಕೊಂಡು ಸಾರಾಯಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹೊರಟರೆ ಮನೆಮನೆಯಲ್ಲೂ ಹೆಣಗಳು ಉರುಳುತ್ತವೆ, ಕುಡುಕರ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಸದ್ ಬೀದಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತೆ ಅಂತ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರ್ ಮತ್ತಿತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಸಾರಾಯಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತೆ ಎಂದಾಗ, “ಕುಡುಕರ ಹಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಯಲಿದೆ ಬೇಕಿಲ್ಲ ” ಅಂತ ವಾದಿಸಿದರು.

ಹೀಗೆ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಚಿವೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರ್ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ H.C.ದಾಸಪ್ಪ ಪತ್ನಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಯಶೋಧರಾ ದಾಸಪ್ಪ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ನಡುವೆ ಭಾರೀ ವಾಗ್ವಾದವೇ ನಡೆಯಿತು. ಅದಾಗಲೇ ಸಾರಾಯಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ದಾಳಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಾರಾಯಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಟೊಂಕ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ ಮಾತಿನ ಭರದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥದ ಮಾತಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಕೆರಳಿದ ಯಶೋಧರಮ್ಮ “ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಸಭೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆಂಬುದನ್ನು ಮರೆತು ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ಮಾತಾಡುತ್ತೀರಾ, ನಿಮ್ಮಂಥ ಮರ್ಯಾದೆ ಇಲ್ಲದವರೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಸಚಿವೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ” ಅಂತ ಸಂಪುಟ ಸಭೆಯಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ರಾಜೀನಾಮೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಹೊರ ಬಂದರು. ವಿಧಾನ ಸೌಧದಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರು ಸಹ ಬಳಸದೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರು.
ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತುಮಕೂರ್ ಮತ್ತಿತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಾಯಿ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ವಿಷಯ ಮಂಡನೆಯಾದಾಗ ಯಶೋಧರಮ್ಮ ಅವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಸಮಾಜವಾದಿ ನಾಯಕ ಹಾಗು ಶಾಸಕ ಶಾಂತವೇರಿ ಗೋಪಾಲಗೌಡರು, “ಜನರನ್ನು ಕುಡುಕರನ್ನಾಗಿ ಅವರ ದುಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ಹೆಂಡಕ್ಕೆ ಸುರಿಯುವ ಹಾಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬಡವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಭಿಕ್ಷುಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧ ರದ್ದು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ವಿರೋಧವಿದೆ” ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಗುಡುಗಿದರು. ಆದರೆ ಸಾರಾಯಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಲಾಬಿ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಸ್ಥರನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಹೀಗೆ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸಚಿವೆ ಯಶೋಧರ ದಾಸಪ್ಪ ಹೋರಾಟ ಸೋತಿತ್ತು.
ಮೈಸೂರ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹೇಳಿದ ತತ್ವ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಾದ ಮದ್ಯಪಾನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇದ ಆಗುವವರೆಗೂ ವಿಧಾನ ಸೌಧದ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಹತ್ತುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶಪಥ ಮಾಡಿದ ಯಶೋಧರಾ ದಾಸಪ್ಪ ಕೊನೆ ಉಸಿರಿರುವವರೆಗೂ ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರ್ ಬಾ ಟ್ರಸ್ಟಿನ ರೂವಾರಿ ಕಾಕಾ ಕಾಲೇಲ್ಕರ್ ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಸ್ತೂರ್ ಬಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಹಳ್ಳಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಶಕ್ತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆರಿಗೆ ತರಬೇತಿ, ಹೊಲಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತಿತರ ವೃತ್ತಿ ಪರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಅರಸೀಕೆರೆ ಯಲ್ಲಿರುವ ಕಸ್ತೂರ್ ಬಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜೀವನ ಕಳೆದರು. ಇವರ ಸೇವೆಗೆ 1973ರಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಬಂದಿತ್ತು.
1972ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪದವಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿದರೂ, ಪಾನ ನಿರೋಧಕ್ಕೆ ಪುರುಷ ಶಾಸಕರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯ ದೇವರಾಜ ಅರಸುವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ ಮಾಡಿದ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಸ್ತೂರ್ ಬಾ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತ ರಾದ ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಯಶೋಧರ ದಾಸಪ್ಪ ಅನಾಥ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಸಿರುವ ಅರಸೀಕೆರೆ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಚಿತಾ ಭಸ್ಮ ವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಇವರ ಪತಿ H. C. ದಾಸಪ್ಪ k.c.ರೆಡ್ಡಿ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ನೆಹರು ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗ H. D. ತುಳಸೀದಾಸ ಮೈಸೂರ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಏಕೈಕ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸಂಸದ (1967-1980). ಯಶೋಧರ ದಾಸಪ್ಪ ತಂದೆ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ K. H. ರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು H.C.ದಾಸಪ್ಪ ತಂದೆ ಜಸ್ಟಿಸ್ H.ಚೆನ್ನಯ್ಯ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಹರಿಕಾರರು. ದೇಶದಲ್ಲೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಮೈಸೂರ್ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ(21-8-19)ತರಲು ಶ್ರಮಿಸಿದವರು. ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣ ರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ನಂತರ ದಿವಾನರಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್ K. H. ರಾಮಯ್ಯ ಅಕಾಲಿಕ ಮರಣಕ್ಕೀಡಾದರು (5-10-1933) ಇವರು ರಾಜ್ಯ ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಸಂಘ (1-4-1906) ಮತ್ತು ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಠ (1-2-1928)ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು. ಒಕ್ಕಲಿಗರಿಗಲ್ಲದೆ ಕುರುಬರಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಕುರುಬರ ಸಂಘ. ದಲಿತರಿಗೆ ಆದಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘ,ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಗೂ ಸಂಘ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಟ್ಟು. ಆ ಜನಾಂಗಗಳ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರು. ಇವರ ಮಗಳು ಯಶೋಧರ ದಾಸಪ್ಪ ಸಹ ತಂದೆಯಂತೆ ಹಾಗೂ ಗಾಂಧೀ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಹರಿಜನ -ಗಿರಿಜನರಿಗೆ ಶ್ರಮಿಸಿದ ಉದಾತ್ತ ಜೀವಿ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಯಶೋಧರ ಪುರ ಹೆಸರಿನ ಊರಿದೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲಾ ಯಶೋಧರ ದಾಸಪ್ಪ ಭೂಮಿ ಖರೀದಿಸಿ ದೀನ ದಲಿತರಿಗೆ ಹಂಚಿದ ಊರುಗಳು. ಇಂಥ ಉದಾತ್ತ ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಕ್ಕಿನ ಮಹಿಳೆಗೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದಾಗ ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಗುಂಡೂರಾವ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಮರ್ಯಾದೆ ಮಾಡದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಈ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇವರ ಮಗ ಮೈಸೂರ್ ನ ಏಕೈಕ ಹ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಸಂಸದ H. D. ತುಳಸೀದಾಸ್ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಯುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾಗ ರೈಲ್ನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ ಅಸಭ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದ ಗುಂಡೂರಾವ್ ರನ್ನು ರೈಲಿನಿಂದ ಇಳಿಸಿ, ಹೊರಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದು. ಇಂತಹ ಜನ ಸೇವಾ ಜನ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿದ್ದು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲಾ, ಜಾತಿ-ಹಣ -ಪಕ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದ ಮುಠಾಳ ಜನರು. ಧಿಕ್ಕಾರವಿರಲಿ ಈ ದರಿದ್ರ ದಡ್ಡ ಮತದಾರರಿಗೆ.

ಈಗ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮದ್ಯ ಪಾನ ನಿಷೇದ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಬಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಸಜ್ಜನರು ಸಂಘಟಿತವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರೆ ಜಯದ ಫಲ ಸಿಗುತ್ತೆ.

ಸ್ನೇಹಿತರೆ,1962ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದಂತೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ಮದ್ಯ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ತುಮಕೂರ್ ಮತ್ತಿತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಾಯಿ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಆಗಿರುವುದೇನು ಕಳ್ಳ ಭಟ್ಟಿಗಿಂತಲೂ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಎಗ್ಗು ಸಿಗ್ಗಿಲ್ಲದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಕುಡಿಯುವ ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಬರುವ ಕಾಕಂಬಿಯಿಂದ ತೆಗೆವ ಸಾರ ರೆಕ್ಟಿಫೈಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಮೊದಲದರ್ಜೆ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಕುಡಿಯಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕಾಕಂಬಿ ಕೊಳೆಸಿ ತೆಗೆವ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಅಶುದ್ದವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೆ ಕಳಪೆ ದರ್ಜೆ ವಿಸ್ಕಿ ಬ್ರಾಂದಿ ರಮ್, ಜಿನ್ ಗೆ ಡಿಸ್ಟಿಲ್ಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕುಡುಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಕಂಬಿ ಮದ್ಯ ಸಾರ ಸಾಕಾಗದಾಗಿ , ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಿಥೇನ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಕಳಪೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮದ್ಯಗಳು ಕುಡುಕರ ಕರುಳು, ಲಿವರ್, ಕಿಡ್ನಿ, ಹೃದಯವನ್ನೆಲ್ಲ ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಟಾಯ್ಲೆಟ್ ಕ್ಲೀನರ್, ಫಿನಾಯಿಲ್, ಡೆಟೊಲ್, ಟಿಂಚರ್, ಸ್ಯಾನಿಟೈಜ್ ಗೆ ಬಳಸುವ ಮಿಥೇನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವುದರಿಂದ ಮನೆ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಮಿಥೇನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ್ಕೆ ನೀರು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಅದರ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನೇ ಲೀಟರ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುವ ದಂಧೆ ಕೋರರು ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಬಳಿ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಂಡಿನ ಸ್ಟಿಕರ್ ಲೇಬಲ್ ಗಳು, ಮತ್ತು ಆಯಾ ಬ್ರಾಂಡಿನ ಫ್ಲೇವರ್ ಗಳು, ಕಲರ್ ಗಳು, ಅದರ ಬಾಟಲ್ ಗಳು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು ಮಂಗಳೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಮೈಸೂರ್ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಈ ದಂಧೆ ಕೋರರಿದ್ದಾರೆ.
ಇವರಿಂದ ನಕಲಿ ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಸಾಮಗ್ರಿ ಖರೀದಿಸುವ ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಈಗ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲೆ ತಯಾರಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಾರ್, ವೈನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಗಳಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಆಗುತ್ತೆ.

ಸರ್ಕಾರ ಅವಿವೇಕತನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಬಕಾರಿ ತೆರಿಗೆ ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಹಬ್ಬ. 10 ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುವ ನಕಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ದುಬಾರಿ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಅಸಲಿ ಮದ್ಯದ 100 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಮಾರಬಹುದು. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೂ ದೋಖಾ, ಅಸಲಿ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕ ಕಂಪನಿಗೂ ಮೋಸ, ಕುಡಿದವರು ಮಾತ್ರ ಗೋತಾ.
ಇಂತಹ ನಕಲಿ ಮಿಥೇನ್ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಸಾರಾಯಿ ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿಂದ ಇದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಗುಣ ಮಟ್ಟದ ಸಾರಾಯಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರೆ ಕಮಿಷನ್ ಕಮ್ಮಿ ಅಂತ ಕೆಮಿಕಲ್ ಮಿಥೇನ್ ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ನಕಲಿ ಸಾರಾಯಿಯನ್ನೇ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈಗ ಸಾರಾಯಿ ನಿಷೇದದ ನಂತರ ಸ್ಕಾಚ್ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಬ್ರಾಂಡಿ ವಿಸ್ಕಿ ರಮ್ ಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಕಂಬಿ ಮದ್ಯ ಸಾರದ ಬದಲು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಿಥೇನ್ ಬಳಸಿ ನಕಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮೊದಲೆಲ್ಲ ಕಳಪೆ ದರ್ಜೆ ವಿಸ್ಕಿ ಬ್ರಾಂಡಿ ರಮ್ ಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬಾಟಲ್ ಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ನಕಲಿ ಮಾಡಿ ಮಾರುತಿದ್ದವರು, ಈಗ ಎಂಥ ವಿದೇಶಿ ಸ್ಕಾಚ್, ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಬಾಟಲ್ ಗಳಲ್ಲೇ ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಕಳ್ಳ ದಂಧೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತಯಾರಕರು, ಮಾರಾಟಗಾರರು ದಿನ ಬೆಳಗಾಗುವುದರೊಳಗೆ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಇಂತಹ ನಕಲಿ ಮದ್ಯದ ಹಾವಳಿ ಅಸಲಿ ಮದ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮದ್ಯ ಸಂಬಂಧದ ಖಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 5ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ. ಲಿವರ್ ಸಿರೋಸಿಸ್ ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ ಬಿ, ಸಿ, ಯಿಂದ ಸಾಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ 2ಲಕ್ಷ ದಾಟುತ್ತದೆ. ಕುಡುಕರಲ್ಲಿ ಕಿಡ್ನಿ ಸಮಸ್ಯೆ, ಹೃದಯ ಬೇನೆ, ಶುಗರ್ ಬಿಪಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ಸೇವನೆಯಿಂದ.
ಇದೆಲ್ಲ ಅಬಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಅನ್ಕೋಬೇಡಿ. ಇಂತಹ ಮನೆ ಹಾಳು ಜನರಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ಸಿಗುತ್ತಿರುವುದೇ ಭ್ರಷ್ಟ ಅಬಕಾರಿ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ

ನೋಡಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ನಕಲಿ ಮದ್ಯಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆ ತಲುಪಿತು. ಹೆಂಡ ಮಾರಿ, ಜನರನ್ನು ಕುಡುಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ನೂರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ನಾಶಕ್ಕೆ, ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಕಾರಣ ಆದವು. ಲಿಕ್ಕರ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ನಮೂನೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿಯ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗಂಡಸರು, ಹೆಂಗಸರು, ಮಕ್ಕಳೆನ್ನದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕುಡಿಯಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಣೆಹಳ್ಳಿಯ ಶ್ರೀ ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯ ಸ್ವಾಮೀಜಿ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮದ್ಯ ಪಾನ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇದ ವಾಗ ಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಕಲಿ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಾರುವವರಿಗೆ ಮರಣ ದಂಡನೆ ಹಾಗೂ ಅವರ ಆಸ್ತಿ ಮುಟ್ಟು ಗೋಲು ತರಹದ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿವರೆಗೂ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ನಿಷೇದ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲಿ.

ಈ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಒತ್ತಾಯದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಸಹೃದಯಿ ಜನರೆಲ್ಲಾ ಮಾಡ ಬೇಕು.
-ಎಸ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಬಾಬು
ಪತ್ರಕರ್ತ – ಗ್ರಂಥ ಕರ್ತ

Support Magan Khadi Artisans

An Appeal to Magan Khadi Supporter

The sudden outbreak of Covid 19 and the extension of lockdown to  two months have brought Magan Khadi production and sales to a grinding halt and 350 artisans and Khadi workers associated with Magan Khadi are on the verge of losing their livelihood.
Till now with your love and support we crossed many hurdles and reached where we are. Now again in time of this crises we look to you for support.

How can you Help us?

Pay Now & Shop Later  

We request you to purchase a Magan Khadi Coupon for any amount that you can spare for the cause. You can use the coupon to purchase product of your choice once our sale outlet is open. As token of our gratitude for your kind gesture we offer a discount of 10% on your purchase.

Please see details below

Steps to Purchase Magan Khadi Voucher

1.Transfer amount to the following bank account

Bank Name: Canara Bank( Wardha Branch)

Account Name: Magan Sangrahalaya Samiti

Account Number: 2632101004868

IFC Code: CNRBO 002632 MIRC Code: 442015001


 2. Send a Message to +91 9970070558, Transaction Id, Your name and amount, Email ID


3. Ensure that you receive an acknowledgement in return with your voucher number within three days.

4. Walk into Magan Khadi store, Maharashtra. Purchase your product and provide the voucher number and  your purchase will be validated.


Terms & Conditions:

1. This voucher is an advance payment towards a future purchase. 

2. The minimum voucher value is Rs.500. There is no maximum limit.

3. Voucher purchase is a limited periods offer from 15th  April to 15th  May 2020 

4. The vouchers are exclusively made for purchases. from Magan Khadi store and WhatsApp purchases.

5. The voucher  amount is non-transferable 

6. The voucher is valid till 31 March 2021.

7. Discount will be applicable to voucher purchases only ( No additional discount will be applicable)

A Letter from Chairperson of the Magan Sangrahalaya Samiti & Handloom & Khadi Activist Vibha Gupta

Dear Magan Khadi well-wishers,

We are hoping that you and your family are safe & healthy.
Sadly, the nationwide Corona virus lockdown has led to closing down of our Magan Khadi retail outlet. The survival of our Khadi unit depends on the proceeds from the sales of Magan Khadi. With the earnings from sales having reduced to zero we have practically no funds to pay our sliver unit workers, spinners, weavers, knitters, bobbin makers, dyers, printers, tailors, shopkeepers, and the management team. We are even unable to pay the tribal families who collect the natural dyeing material from the forest for us. Most of these artisans and tribal groups are extremely poor and live below poverty line. Hence losing livelihood has become a question of life and death for them. We have been managing to support them so far with the means at our disposal. But now, with the sell of khadi having come down to zero,  supporting these 350+ Magan Khadi artisans is becoming more and more difficult for us.

You have always been a great supporter and well-wisher of Magan Khadi. Keeping that in mind we hereby are reaching out to you as  to help us out in the current financial crisis. We have chalked out a plan that could be beneficial for both you and us. As per this scheme you could  purchase  Magan Khadi – Pay Now & Buy Later Voucher, for any amount that you want to  (The last date of purchase of voucher is 15th May 2020) .You can use the Magan Khadi voucher till March 2021 for  purchase of any product from Magan Khadi store. As a token of gratitude for your timely assistance we offer 10% discount on your purchase.By participating in this scheme you can help our poor women spinners and the weavers and save them from starvation.

We and our artisans will always be grateful to you for your valuable assistance. 

As always, we count on your generosity!

Thanks & Regards

Dr. Vibha Gupta, Chairperson MSS  & Mukesh Lutade, Natural Dye Expert